Ivyo Trump asonerwa ku bijanye n’amakori bifasha amashirahamwe afise ubucuti na politike — ProPublica

ProPublica ni ishirahamwe ry’amakuru ritagira inyungu ryihaye gukora amatohoza ku gukoresha nabi ububasha. Usinye kugira ngo ubone inkuru zacu nini mbere.
Turacariko turatanga raporo. Woba ufise amakuru yerekeye ingene ivyo bicuruzwa vyakuwemwo vyashizwe ku rutonde rw’ibisonerwa amakori? Ushobora guhamagara Robert Faturechi wo mu gisata c'ikimenyetso kuri 213-271-7217.
Inyuma y’aho Perezida Donald Trump atangarije ko azoshiraho amakori mashasha mu ntango z’uku kwezi, Ingoro y’Ubwami y’Amerika yasohoye urutonde rw’ibicuruzwa birenga 1.000 vyosonerwa ayo makori.
Kimwe mu bikoresho biri muri urwo rutonde ni polyethylene terephthalate, izwi cane kw’izina rya PET resin, ni ikintu gikoreshwa mu gukora amacupa y’ipulasitike.
Ntibisobanutse neza igituma iyo sosiyete yasonerwe ibihano, mbere n’abayobozi b’inganda ntibazi icatumye ivyo bihano bifatwa.
Ariko ugutorwa kwiwe ni intsinzi ku sosiyete ikora amacupa ya Coca-Cola yitwa Reyes Holdings, imwe mu mashirahamwe manini manini y’abikorera ku giti cabo muri Amerika, ifiswe n’abavukanyi babiri batanze amamiliyoni y’amadolari ku bikorwa vy’abanyarepubulika. Iyo sosiyete iherutse gukoresha ishirahamwe ry’abanyagihugu rifitaniye isano rya hafi n’ubutegetsi bwa Trump kugira ngo rirwanire amakori yaryo, nk’uko amakuru yerekana.
Ntibisobanutse nimba ugushaka kw’iyo sosiyete kwagize uruhara mu gusaba kurekurwa. Reyes Holdings n’abayishigikiye ntibaciye basubiza ibibazo vya ProPublica. Ingoro y’Ubwami bw’Amerika na yo nyene ntiyashatse kugira ico ivuze, ariko bamwe mu baburanira iyo nganda bavuga ko ubutegetsi bwanse ico gisabisho co kurekurwa.
Uko amaresine ashizwe kuri urwo rutonde ataco asiguye, birerekana ingene uburyo bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika bwo gushinga amakori butaboneka neza. Abafatanyabikorwa nyamukuru baguma mu mwijima ku bijanye n’igituma ibintu bimwe bimwe bifatwako amakori ibindi na vyo ntibifatwako. Nta nsobanuro itomoye y’ihinduka ry’ibiciro vy’amakori. Abayobozi b’ubutegetsi baratanze amakuru atari yo ku bijanye n’amakori canke gusa banse kwishura ku bibazo vyose.
Kuba ata mugaragaro muri iyo nzira vyatumye abahinga mu vy’ubudandaji bahagarika umutima ko amashirahamwe afise amasano na politike yoshobora gusonerwa imisoro inyuma y’inzugi zifunze.
Umuntu umwe akora ivy’ugushigikira abantu akora ivy’amakori yavuze ku bijanye n’ugushiramwo amarezi ya PET mu makori ati: “Bishobora kuba ari ibiturire, ariko kandi bishobora kuba ari ukudashobora gukora.” “Nta gufyina, vyari vyihutiwe cane ku buryo ntazi mbere uwagiye mu nzu y’ubutegetsi ya White House kugira ngo baganire kuri iyo list n’abantu bose.”
Mu gihe c’ubutegetsi bwa mbere bwa Trump, hariho uburyo busanzwe bwo kurondera gusonerwa amakori. Amashirahamwe yaratanze ibisabwa ibihumbi amajana n’amajana avuga ko ibintu vyabo bikwiye gusonerwa amakori. Ivyo bisabwa vyamenyeshejwe abantu bose kugira ngo ubuhinga bwo gushinga amakori bushobore gusuzumwa neza. Ukwo guseruka kwatumye abanyabwenge mu nyuma bashobora gusuzuma ibihumbi vy’ibisabwa maze bamenya ko abaterankunga ba politike b’abanyarepubulika ari bo bashobora gusonerwa.
Mu manda ya kabiri ya Trump, n’imiburiburi ubu, nta nzira itegekanijwe yo gusaba gukurwako amakori. Abarongozi b’inganda n’abashaka gutera intege abantu bakora inyuma y’inzugi zifunze. Ishirahamwe ry’abanyamakuru ry’ikinyamakuru Wall Street Journal mu ndwi iheze ryavuze ko “ukuntu iyo nzira igaragara” bigereranywa n’“indoto yo mu gishanga ca Washington.”
Iryo tegeko ry’ubutegetsi ritangaza ku mugaragaro ibiciro bishasha vya Trump ryotuma hafi ibihugu vyose bitanga ibiciro vy’ishimikiro vy’ibice 10 kw’ijana, ivyo bikaba bisobanurwa cane nk’ibicuruzwa vyo mu rwego rw’imiti, ibikoresho bikoresha umuriro, amashamba, umuringa, amabuye y’agaciro ahambaye, n’inguvu. Urutonde rujana n’ico kiganiro ruradondora ido n’ido ibintu vyihariye vyosonerwa.
Ariko rero, igihe ikinyamakuru ProPublica casubiyemwo urwo rutonde, basanze ibintu vyinshi bitajanye n’ivyo bice vyagutse canke ko bitajanye na gato, mu gihe hari ibintu bimwebimwe vyari muri ivyo bice bitazigamye.
Nk’akarorero, urutonde rw’abasonerwa rwo mu nzu y’ubutegetsi ya White House rurimwo ubwoko bwinshi bw’amabuye y’agaciro yitwa asibesito, ayo muri rusangi atabonwa ko ari amabuye y’agaciro ahambaye kandi asa n’uwutaja mu rwego rwo gusonerwa. Iryo buye ry’agaciro ritera kanseri muri rusangi ribonwa ko ritagira akamaro ku mutekano w’igihugu canke ku bukungu bwa Amerika ariko riracariko rikoreshwa mu gukora chlorine, ariko ikigo c’ubutegetsi bwa Biden kijejwe gukingira ibidukikije carabujije kwinjizwa muri iyo buye umwaka uheze. Intwaro ya Trump yatangaje ko ishobora gusubiramwo bimwe mu vyabujijwe mu gihe ca Biden.
Umuvugizi w’ishirahamwe ry’abahinga mu vy’ubuhinga bwa shimi ryitwa American Chemistry Council, ishirahamwe ry’inganda ryari risanzwe rirwanya iyo ngingo kubera ko ryoshobora gutera ingorane inganda zikora chlorine, yavuze ko iryo shirahamwe ritagira ico rikora kugira ngo amabuye y’agaciro yitwa asbestos asonerwe ivyo bipimo kandi ko atazi igituma yashizwemwo. (Izo sosiyete zibiri zikomeye zikora chlorine na zo nyene ntizagaragaje ku mpapuro zazo zo gutangaza ko ari zo zasaba ko ayo mahera atanga.)
Ibindi bintu biri kuri urwo rutonde bitasonerwa ariko bifise akaga gatoyi cane ni nk’amakorali, ibikoko vyo mu mazi be n’amagufa y’ibikoko vyitwa cuttlefish (ibice vy’ivyo bikoko bishobora gukoreshwa nk’ibifungurwa vy’ibikoko vyo mu nzu).
PET resin na yo nyene nta n’imwe mu mice y’ugusonerwa ija. Abahinga bavuga ko Leta ishobora kuba ibona ko ari ikintu gitanga inguvu kuko ibirungo vyaco biva muri peteroli. Ariko ibindi bikoresho bihuye n’ivyo bipimo vyo hasi ntibishirwamwo.
Ralph Wasami, umuyobozi mukuru w’ishirahamwe ry’ubudandaji ryitwa PET Resin Association, ryitwa PET Resin Association, yavuze ati: “Twaratangaye nk’abandi bose. Yavuze ko iyo resine itaja mu rwego rwo gusonerwa kiretse iyo hashizwemwo ivy’ugupfunyika ivyo bikoresho.
Amakuru yerekana ko mu gihe c’igice ca kane c’umwaka uheze, nko mu gihe Trump yatsinda amatora, umuhinga mu bijanye n’amacupa ya Coca-Cola yitwa Reyes Holdings yakoresheje ishirahamwe ryitwa Ballard Partners kugira ngo risaba ko haba amakori. Mu gihe c’igice ca mbere c’uyu mwaka, nko mu gihe Trump yashirwa ku butegetsi, amakuru yerekana ko Ballard yatanguye gusaba igisata c’ubudandaji, gishinga politike y’ubudandaji, kugira ngo gishireho amakori.
Iryo shirahamwe ryacitse ahantu amashirahamwe ashaka gukorana n’ubutegetsi bwa Trump aja. Yarateye intege ishirahamwe rya Trump bwite, Trump Organization, kandi abakozi baryo harimwo abakuru b’ubutegetsi nka Procureur général Pam Bondi n’umukuru w’abakozi Susie Wiles. Uwashinze iyo sosiyete, Brian Ballard, ni umuhinga mu gukorana amafaranga menshi na Trump, uwo ikinyamakuru Politico cise “umunyagihugu afise ububasha kuruta abandi bose mu bijanye n’ugutera intege abantu mu gisagara ca Washington ca Trump.” Ni umwe mu bantu babiri bashaka gutera intege abantu muri iyo sosiyete bashaka gutanga amakori ku kigo ca Reyes Holdings, nk’uko bigaragara mu nyandiko za Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Chris na Jude Reyes, abavukanyi b’abanyamiliyaridi bari inyuma y’ishirahamwe Reyes Holdings, na bo nyene barafitaniye ubucuti bwa hafi na politike. Ivyandiko vyerekana amafaranga y’amatora yerekana ko naho batanze amahera kuri bamwe mu bakandida b’abademokrate, amahera menshi batanga mu vya politike yagiye ku ba Repubulikani. Inyuma y’intsinzi ya mbere ya Trump, Chris Reyes yaratumiwe i Mar-a-Lago kugira ngo ahure na Trump ubwiwe.
Ivyo gusonerwa gukoresha iyo resine ya PET si umuhezagiro kuri Reyes Holdings gusa, ariko kandi ni umuhezagiro ku yandi mashirahamwe agura iyo resine yo gukora amacupa, hamwe n’amashirahamwe y’ibinyobwa ayikoresha. Mu ntango z’uyu mwaka, umuyobozi mukuru wa Coca-Cola yavuze ko iyo sosiyete izohindukira ikaja ku macupa menshi y’amapulasitike mu gihe hari amakori mashasha ku bikoresho vy’ivyuma vyitwa aluminium. Uwo mugambi woshobora kunanirwa iyo amakori mashasha na yo atera ama thermoplastique. Ivyamenyekanye vyerekana ko iyo sosiyete nayo yasavye Kongre guhagarika amakori muri uyu mwaka, ariko izo nyandiko ntizivuga neza amategeko, kandi iyo sosiyete ntiyishuye ku bibazo vya ProPublica. (Coca-Cola yaragerageje gushikira Trump, itanga amadolari nk’ibihumbi 250 kugira ngo ashirwe ku butegetsi, kandi umuyobozi wayo yahaye Trump icapa c’inzoga yitwa Diet Coke, soda akunda cane.)
Uwundi muce wakoze neza cane mu bijanye no gukurwako amakori aheruka ni uburimyi, bujanye n’imiti myinshi n’ibirungo vy’ifumbire.
Ishirahamwe ry’abarimyi ryitwa American Farm Bureau Federation, ryaherutse gushiraho isesengura ku rubuga rwaryo rishimagiza ivyo gusonerwa bimwebimwe kandi rivuga ko ivyo gusonerwa ivy’uburimyi n’ivy’uburimyi ari “ikigoro gikomeye c’amashirahamwe y’uburimyi nk’ishirahamwe ry’uburimyi ry’Amerika” kandi ko ari “ikimenyamenya c’uko abakozi b’uburimyi n’abakozi b’uburimyi bakora neza.”
Hariho n’ibindi bicuruzwa vyinshi biva hanze bitaja mu rwego rwo gusonerwa amakori, ariko bishobora kuja mu rwego rwo gusonerwa amakori iyo bisobanuwe mu buryo bwagutse.
Akarorero kamwe ni ikintu gitera uburyohe c’ubuhinga citwa sucralose. Iyo ishizwemwo vyofasha cane amashirahamwe akoresha ico kintu mu vyo kurya no mu vyo kunywa. Ariko kandi rimwe na rimwe sucralose irakoreshwa mu miti kugira ngo iryoshe cane. Ntibisobanutse nimba Ingoro y’Ubwami bw’Amerika yemeye ko ishirwamwo kubera ukuntu ibiyayuramutwe bitarimwo canke kubera izindi mvo.
Ivyicaro vyagutse vyaronse ugusonerwa vyari ahanini inganda Leta ya Amerika yariko iratohoza ku bijanye n’amakori yoshobora gushirwa mu gihe kizoza mu bubasha bwayo bwo gushinga amakori yo kurinda umutekano w’igihugu.
Inkuru mwahejeje gusoma, yashobotse n’abasomyi bacu. Twizigiye ko bizobatera intege zo gushigikira ProPublica kugira ngo tubandanye dukora itangazamakuru ry’itohoza rigaragaza ububasha, rihishura ukuri, kandi rituma habaho ihinduka nyaryo.
ProPublica ni ikinyamakuru kitagira inyungu, kijejwe itangazamakuru ritagira aho rigarukira, rishingiye ku kuri, rifise ububasha bwo kubazwa. Twashinzwe mu mwaka w’2008 mu kwishura ku kugabanya raporo z’itohoza. Twaramaze imyaka irenga 15 dushira ahabona akarenganyo, ibiturire, n’ugukoresha nabi ububasha — igikorwa gigenda buhoro, gizimvye, kandi gihambaye cane kuri demokarasi yacu kuruta uko vyari bimeze kera. Twararonse igihembo ca Pulitzer incuro indwi, twatumye habaho ivugurura mu butegetsi bwa Leta n’ubw’intara, amashirahamwe, inzego, n’ibindi, mu gihe twagumye inyungu za bose ziri hagati mu gutanga raporo zacu.
Ivyo bibanza biri hejuru cane kuruta uko vyari bimeze kera. Kuva ku nyifato runtu muri Leta gushika ku buzima bw’imyororokere gushika ku ngorane z’ikirere n’ibindi, ProPublica iri ku ruhande rw’imbere mu nkuru zihambaye cane. Intererano yanyu izodufasha gutuma abafise ububasha babazwa no kuguma dushikira ukuri.
Nimwifatanye n’abashigikiye barenga 80.000 mu gihugu cose mu gushigikira itangazamakuru ry’itohoza kugira ngo rishobore kumenyesha, gutera intege, no kugira ingaruka ziramvye. Murakoze gutuma iki gikorwa gishoboka.
Munyandikire kuri email canke ku muhora utekanye kugira ngo mumpe amakuru yerekeye Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’ubucuruzi bwa Trump.
ProPublica izoshimikira cane ku bintu bikeneye kwitwararikwa cane mu kiringo ca kabiri ca Donald Trump. Ehe bimwe mu bibazo abamenyeshamakuru bacu bazokwibandako — n’ingene twobishikako ata nkomanzi.
Menya vyinshi ku bijanye n'umugwi wacu w'abanyamakuru. Tuzobandanya gusangira ivyerekeye ivyo twibandako uko amakuru atera imbere.
Nkora ibijanye n’ubuzima n’ibidukikije be n’inzego zibigenzura, harimwo n’Ikigo kijejwe gukingira ibidukikije.
Nkora ibikorwa vy’ubutungane n’ubutegetsi bw’amategeko, harimwo n’Igisata c’Ubutungane, abavoka bo muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika be n’inkiko.
Nca nkora ibijanye n’amazu n’ivy’ugutwara abantu n’ibintu, harimwo n’amashirahamwe akora muri izo nzego be n’abajejwe gucungera ivyo bikorwa.
Niba udafise impanuro canke inkuru yihariye, turacari dukeneye imfashanyo yawe. Usinye kugira ngo ube umunyamuryango w’Ishirahamwe ryacu ry’Abakozi ba Leta Zunze Ubumwe za Amerika kugira ngo utwandikire igihe cose.
Abahinga basubiyemwo itegeko rya ProPublica basanze hariho amakosa menshi ateye ubwoba muri iyo nzira atanga umuco ku kuntu ubutegetsi bwa Trump buriko burareka ubwenge bukoranye bugaca ku bikorwa bihambaye.
Amajwi yaronswe na CNN yerekana ko umukozi wo mu gisata c’ubushobozi bwa Leta ata bumenyi afise mu vy’ubuvuzi yakoresheje AI kugira ngo amenye amasezerano ya VA yo guhagarika. Umuhinga umwe yavuze ati: “AI yari igikoresho kitari co rwose.
Thomas Fugate, yari amaze umwaka umwe gusa avuye muri kaminuza ata bumenyi afise mu vy’umutekano w’igihugu, yari umukuru w’Igisata c’Umutekano wo mu Gihugu yariko aragenzura ikigo gikuru ca Leta co kurwanya ubukazi buteye akaga.
Ibitero vya prezida ku bikorwa vy’ubudasa vyatumye akazi k’abakozi ba Leta bize cane gahungabana — naho nyene bimwe mu bikorwa batakaje bitagira isano n’imigambi iyo ari yo yose ya DEI.
Dukurikije amakuru y’Igisata c’Umutekano wo mu Gihugu, abategetsi bari bazi ko abantu barenga ica kabiri c’abo bantu 238 bari birukanwe ata nkuru z’ubugizi bwa nabi bari bafise muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, kandi ko bari barenze gusa amategeko agenga abimukira.
Mika Rosenberg, umunyamakuru w’ikinyamakuru; Perla Treviso, umunyamakuru Propublique n’umunyamakuru w’i Texas; Melisa Sanchez na Gaburiyeli Sandovali, mu kinyamakuru Propublique; Ronna Riskes, Itohoza ry’Ishirahamwe ry’Abagarariji; Adrian Gonzalez, Abahigi b'amakuru y'ibinyoma, 30 Rusama 2025, isaha zitanu z'umuhingamo CST
Uko Ingoro y’Ubwami ya White House yahindura abakozi n’amahera biva mu bikorwa vyo kurwanya iterabwoba bikaja mu kwirukana abantu benshi, ibihugu vyaragowe no kuguma mu bikorwa vyo kurwanya iterabwoba Washington yahora ishigikira. Ico vyavuyemwo ni uburyo bwo gukora ibice bimwebimwe bwatumye uturere twinshi tutarindwa.
Thomas Fugate, yari amaze umwaka umwe gusa avuye muri kaminuza ata bumenyi afise mu vy’umutekano w’igihugu, yari umukuru w’Igisata c’Umutekano wo mu Gihugu yariko aragenzura ikigo gikuru ca Leta co kurwanya ubukazi buteye akaga.
Amajwi yaronswe na CNN yerekana ko umukozi wo mu gisata c’ubushobozi bwa Leta ata bumenyi afise mu vy’ubuvuzi yakoresheje AI kugira ngo amenye amasezerano ya VA yo guhagarika. Umuhinga umwe yavuze ati: “AI yari igikoresho kitari co rwose.
Naho hariho ibiteye isoni, amatohoza be n’ugukoresha kwitandukanya n’abandi nk’igihano ku bana, Richard L. Bean aguma ari umuyobozi w’ikigo c’abana batoyi citwa izina ryiwe.
Paige Pfleger, Radiyo ya bose ya WPLN/Nashville, na Mariam Elba, ku wa 7 Ruheshi 2025, isaha zitanu z'ijoro ET


Igihe co gutanga: 09-Kamena-2025